Paslanmaz çelik sac (inox sac); gıda hijyeni, kimyasal direnç, estetik görünüm veya uzun ömür gerektiren tüm projelerde standart hâline gelen ürün. Ancak yanlış sınıf seçimi — örneğin tuzlu ortama 304 yerine 316 yerine 430 koymak — birkaç yıl içinde paslanmaya, ürün geri çağırmaya ya da yapı yenilemeye yol açar. Tarsus’ta 30 yıllık tecrübemizle Centilmen Metal olarak; paslanmaz çelik sac sınıflarını, yüzey finişlerini ve doğru uygulama alanlarını sayısal verilerle anlattık.
Paslanmaz Çelik Nedir?
Paslanmaz çelik; en az %10,5 krom içeren çelik alaşımıdır. Krom; çelik yüzeyinde mikronik kalınlıkta kararlı bir krom oksit pasif tabakası oluşturur. Bu tabaka kendini sürekli yeniden onaran (self-healing) bir korozyon bariyerinin temelidir.
Paslanmaz çelik dört ana ailedeydir: ostenitik (300 serisi), ferritik (400 serisi), martenzitik (410-440) ve dubleks. Sac olarak yaygın stoklanan üçü:
304 Paslanmaz (1.4301 / AISI 304)
- Bileşim: %18 krom + %8 nikel (18/8)
- Aile: Ostenitik (manyetik değil)
- Avantaj: Geniş kullanım, kolay işleme, kaynak edilebilir
- Sınır: Klor (tuz, deniz suyu) ortamında çukur korozyona (pitting) açık
316 Paslanmaz (1.4401 / AISI 316)
- Bileşim: %17 krom + %12 nikel + %2-3 molibden
- Aile: Ostenitik
- Avantaj: Molibden eklentisi sayesinde klor, asit ve tuza karşı 304’ten çok daha dayanıklı
- Maliyet: 304’e göre %30-50 daha pahalı (molibden + ekstra nikel)
430 Paslanmaz (1.4016 / AISI 430)
- Bileşim: %17 krom, nikel yok
- Aile: Ferritik (manyetik)
- Avantaj: Ekonomik — nikelsiz olduğu için 304’ten %30-40 ucuz
- Sınır: Düşük korozyon direnci, soğuk şekillendirme zayıf, kaynak edilebilirlik orta
Paslanmaz Sac Sınıf Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | 304 | 316 | 430 |
|---|---|---|---|
| Krom (%) | 18 | 17 | 17 |
| Nikel (%) | 8 | 12 | 0 |
| Molibden (%) | 0 | 2-3 | 0 |
| Manyetik | Hayır | Hayır | Evet |
| Klor (tuz) direnci | Orta | Çok yüksek | Düşük |
| Asit direnci | İyi | Çok iyi | Orta |
| Sıcaklık direnci | ~900 °C | ~900 °C | ~800 °C |
| Kaynak edilebilirlik | Mükemmel | Mükemmel | Orta |
| Şekillendirilebilirlik | Mükemmel | Mükemmel | Orta |
| Fiyat | Baz | +%30-50 | -%30-40 |
Yüzey Finişleri
Aynı sınıf paslanmaz farklı yüzey kalitelerinde stoklanır. Yüzey finişi; hem estetiği hem temizlenebilirliği hem korozyon direncini etkiler.
| Finiş | Açıklama | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| 2B | Soğuk hadde sonrası tavlanmış, hafif parlak | Standart endüstriyel kullanım |
| 2D | Soğuk hadde + tavlama + asitleme, mat | Sonradan boyanacak parça |
| BA (Bright Annealed) | Kontrollü atmosfer altında tavlama, ayna gibi parlak | Dekoratif uygulama |
| 4N / Fırçalı (Satinaj) | Eksenel ince çizgi deseni | Mutfak, beyaz eşya, görünür yüzey |
| Ayna (Mirror / No.8) | Ayna parlaklığı, parlak yüzey | Mimari, dekor |
| Desenli / Embossed | Damalı, lensli, baklava desenleri | Asansör kabini, dekoratif zemin |
Uygulama Alanları
1. Gıda ve Mutfak Sektörü
304 paslanmaz; endüstriyel mutfak, restoran, kafeterya, gıda işleme tesisi ve mutfak ekipmanlarında zorunludur. Gıdayla doğrudan temas eden tüm yüzeylerde 304 alt sınır olarak kabul edilir. Tuzlu balık işleme, salamura ve sirkeli ürün üretiminde 316 önerilir.
2. Kimya ve İlaç Endüstrisi
316 paslanmaz; molibden içeriği nedeniyle asit, baz ve klor ortamına karşı yüksek direnç gösterir. İlaç üretim hatları, kimya proses tankları, laboratuvar ekipmanı ve fermentör cihazlarında standarttır.
3. Medikal ve Cerrahi
Cerrahi aletler, hastane mobilyası, sterilizasyon ekipmanı ve laboratuvar yüzeylerinde 316L (düşük karbon) tercih edilir. Tekrarlı sterilizasyona ve kana karşı reaksiyonsuzdur.
4. Mimari ve Dekoratif
Bina cephesi, asansör kabini, balkon korkuluğu, iç mekan dekoru için 304 BA veya ayna finiş kullanılır. Deniz kıyısı projelerinde 316 zorunludur.
5. Otomotiv ve Beyaz Eşya
Egzoz sistemi (430 veya 409), bulaşık makinesi ve fırın iç haznesi (430), buzdolabı kapağı (304 BA) yaygın kullanımlardır.
6. Su ve Gıda Tankları
İçme suyu deposu, süt depolama tankı, şarap ve bira tankları için 304; sirke, salamura, asitli içerik için 316.
7. Deniz ve Sahil Uygulamaları
Mersin Karaduvar, Erdemli sahili, Adana çevresi tuzlu deniz havası için 316 alt sınırdır. 304 burada 1-2 yıl içinde çukur korozyonuna girer. Galvanizli sac daha ekonomik alternatif ama dış cephede paslanmazın estetiği farklıdır.
Paslanmaz Sac Standart Boyutlar
| Kalınlık | Standart Levha Boyu | Tipik Uygulama |
|---|---|---|
| 0,5 mm | 1000×2000 mm | Dekor, hafif kaplama |
| 0,8-1,0 mm | 1000×2000 / 1250×2500 mm | Mutfak ekipmanı, gövde |
| 1,2-1,5 mm | 1500×3000 mm | Tezgah, lavabo, gövde |
| 2,0-3,0 mm | 1500×3000 / 1500×6000 mm | Yapısal taşıyıcı parça, tank |
| 4,0-6,0 mm | 1500×6000 mm | Kalın taşıyıcı, basınç ekipmanı |
| 8-20 mm | 2000×6000 mm | Ağır sanayi, basınçlı tank |
Paslanmaz Sac Kesim ve İşleme
Paslanmaz sacın işlenmesinde dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:
- Kesim: Fiber lazer + azot gaz kombinasyonu standart. Oksijen kullanılırsa kenar oksitlenir; sonradan asit pasivasyon gerekir. Lazer kesim rehberimizde detayları okuyabilirsiniz
- Çapraz kontaminasyon: Paslanmaz sac karbonlu çelik aletle işlenirse demir partikülleri yüzeye gömülür ve “pas” gibi görünür. Paslanmaz için ayrı taşlama diski, ayrı çelik tezgah kullanın
- Kaynak: TIG kaynağı en iyi sonucu verir. Argon koruyucu gaz şart. Kaynak sonrası mavi-yeşil oksit, pasivasyon ile temizlenmeli
- Şekillendirme: Soğuk büküm 304/316 için kolay, 430 için R ≥ 2-3T (kalınlık) önerilir
- Pasivasyon: Kaynak sonrası asit pasta veya nitrik asit ile pasif tabaka yenilenir; korozyon direnci geri kazanılır
Sınıf Seçim Kılavuzu
| Ortam / Kullanım | Önerilen Sınıf |
|---|---|
| İç mekan dekor, hafif kullanım | 430 |
| Mutfak ekipmanı, tezgah | 304 |
| Gıda işleme | 304 (gerekirse 316) |
| Süt, su tankı | 304 |
| Kimya, asit, alkali | 316 |
| Klor, deniz, tuz | 316 (zorunlu) |
| İlaç, medikal | 316L |
| Yüksek sıcaklık (>800 °C) | 309S, 310S (özel) |
| Otomotiv egzoz | 409, 430 |
| Dış cephe (sahil) | 316 BA veya 316 satinaj |
Yaygın Hatalar
- Tuzlu ortama 304 koymak: Mersin sahili, deniz tuzu olan bölgede 304 çukur korozyonuna girer. 316 zorunlu
- Karbonlu çelikle aynı tezgâhta işlemek: Demir kalıntısı paslanmazın yüzeyini “kontamine” eder, pas lekesi gibi görünür
- Yüzey finişi atlama: Aynı sınıf 2B vs BA arasında ciddi fiyat ve estetik farkı var. Mutfak için 4N satinaj, dekor için BA tercih edilmeli
- Kaynak sonrası temizlik yapmama: TIG kaynağı sonrası mavi/sarı oksit bandı pasif tabakayı zedeler. Pasivasyon şart
- 430’u kaynak yoğun yerde kullanma: 430 ferritik; çoklu kaynak noktalarında çatlama riski. Yapısal kaynaklı imalat için 304 daha güvenli
Centilmen Metal’de Paslanmaz Çelik Sac
Tarsus tesislerimizde 304 ve 316 paslanmaz sac stoğu; 0,5 mm – 6 mm kalınlık aralığında 2B, BA ve satinaj yüzeylerle. 430 ve özel sınıflar (309S, 316L, 321) sipariş bazlı tedarik edilir. Fiber lazer kesim + azot ile oksitsiz parlak kenar teslim.
Diğer ürün kategorilerimiz için ürün sayfamızı inceleyebilirsiniz: sac levha, profil demir, boru çeşitleri.
Tarsus ve Mersin’de aynı gün, Çukurova bölgesinde 24 saat içinde sevkiyat.
Paslanmaz sac sipariş ve teklif için: WhatsApp ile yazın veya 0545 408 00 03 numaralı hattan ulaşın. Sınıf, kalınlık, yüzey ve adet bilgilerinizi paylaşın; aynı gün fiyat alın.
Sık Sorulan Sorular
304 ile 316 arasındaki temel fark nedir?
316 paslanmazda %2-3 oranında molibden bulunur. Bu element; klor, tuz ve asit ortamında çukur korozyonuna karşı 304’ten çok daha güçlü koruma sağlar. Deniz kıyısı, kimya tesisi ve medikal için 316 standarttır.
Paslanmaz çelik gerçekten paslanmaz mı?
Mutlak paslanmazlık yoktur. Doğru ortamda, doğru sınıfla, doğru bakımla on yıllarca korozyona uğramaz. Yanlış sınıf seçimi (örneğin 304’ün tuzlu ortamda kullanılması) veya yüzey kontaminasyonu paslanmayı tetikler.
Paslanmaz mıknatıs çekmeli mi?
304 ve 316 ostenitik paslanmaz; soğuk işleme görmemişse mıknatıs çekmez. Soğuk büküm veya derin çekme sonrası kısmen manyetik olabilir. 430 ferritik paslanmaz daima mıknatıs çeker — ama mıknatıs çekmesi paslanmaz olmadığı anlamına gelmez.
Paslanmazın yüzeyinde “pas” göründü, sahte mi?
Çoğunlukla hayır. Karbonlu çelik partikül kontaminasyonu, çapraz kullanılan taşlama, suyun bıraktığı kalker veya hava kirliliği yüzeyde “pas lekesi” görüntüsü oluşturabilir. Asit pasta + temizleme ile çıkar.
Paslanmaz sac maliyetini nasıl düşürebilirim?
Sadece görünür yüzey paslanmaz, arka taraf siyah/galvanizli olabilir (kompozit panel). Düşük rejim sınıfı (430 yeterli ise) tercih edin. Yüzey finişini ayna yerine 2B veya satinaj seçin. Standart levha boyu dışı kesim fire maliyetini artırır.
İlgili Yazılar
- Galvanizli Çelik: Endüstriyel Kullanım ve Tedarik Rehberi
- Sac Türleri Rehberi: DKP, Siyah, Galvanizli, Baklavalı ve Baskılı Sac
- Mersin Sahil için Korozyona Dayanıklı Sac ve Kaplama
- Tarsus Demir Çelik Sektörü
- Mersin, Adana ve Çukurova için Demir Çelik Tedariki
- Çelik Konstrüksiyon Yapı Rehberi
- Demir Boru Çeşitleri: Dikişli, Dikişsiz, Galvanizli ve Profil Boru Rehberi
Centilmen Metal — 30 yıldır Tarsus’ta demir çelik, sac, profil ve metal ürün çözümleri. 82 Evler Mahallesi Sanayi Sitesi, 3112 Sokak No:38, Tarsus/Mersin
