İnşaat projesinin en kritik maliyet kalemlerinden biri demir. Yanlış hesap; ya fazla siparişle maliyeti şişirir ya da eksik demir nedeniyle saha duruşuna yol açar. Tarsus’ta 30 yılı aşkın demir çelik tecrübesiyle Centilmen Metal olarak; konut, depo ve fabrika inşaatında m² başına demir hesabını formüller ve örneklerle adım adım anlattık.
Demir Hesabı Niye Önemli?
İnşaatta demir maliyeti, toplam yapı bütçesinin %12-25 arasında değişir. Bu kadar büyük bir kalemde:
- %5 fazla sipariş → konut projesinde 10.000+ TL boşa giden malzeme
- %5 eksik sipariş → saha duruşu, ek sevkiyat ücreti, gecikme cezası
Bu yüzden hesap; yapı tipine, kat sayısına, deprem bölgesine ve betonarme/çelik yapı seçimine göre doğru yapılmalı.
Yapı Tipine Göre m² Demir Hesabı (Pratik Aralıklar)
Aşağıdaki değerler Türkiye’de yaygın projeler için ortalama aralıklardır. Kesin hesap her zaman statik proje üzerinden yapılır.
| Yapı Tipi | kg / m² (yatay alan) | Tipik Aralık |
|---|---|---|
| Betonarme konut (3-5 kat) | 35 – 45 kg/m² | İskan amaçlı, normal yük |
| Betonarme konut (6-12 kat) | 45 – 65 kg/m² | Yüksek kat, sismik |
| Villa (1-2 kat) | 25 – 35 kg/m² | Hafif yapı |
| Betonarme ofis/işyeri | 45 – 60 kg/m² | Yüksek hareketli yük |
| Çelik depo / fabrika | 30 – 55 kg/m² (çelik) | Yapısal profil + sac |
| Endüstriyel ağır sanayi | 60 – 100 kg/m² (çelik) | Vinç, ağır makine yükü |
Not: Yukarıdaki rakamlar yatay metrekare başınadır (toplam taban alanı). Çok katlı yapılarda her kat ayrı hesaplanır.
Betonarme Konut Demir Hesabı: Adım Adım
Örnek proje: 5 katlı betonarme konut, kat başı 400 m², toplam 2.000 m².
1. Adım: Toplam Demir Tahmini
2.000 m² × 40 kg/m² ortalama = 80 ton demir
2. Adım: Demir Türü Dağılımı (Tipik Konut)
| Çap | Kullanım | Toplamdaki Oranı |
|---|---|---|
| Ø8 nervürlü | Etriye, çiroz | %15 |
| Ø10 nervürlü | Etriye, kalın çiroz | %10 |
| Ø12 nervürlü | Plak donatısı, hafif kiriş | %20 |
| Ø14 nervürlü | Kiriş ana donatı | %15 |
| Ø16 nervürlü | Kiriş, hafif kolon | %15 |
| Ø18-20 nervürlü | Kolon ana donatı | %15 |
| Ø22-25 nervürlü | Ağır kolon, perde | %10 |
3. Adım: Toplam Tonajdan Çap Bazlı Sipariş Listesi
80 ton üzerinden örnek dağılım:
- Ø8: 80 × 0,15 = 12 ton
- Ø10: 80 × 0,10 = 8 ton
- Ø12: 80 × 0,20 = 16 ton
- Ø14: 80 × 0,15 = 12 ton
- Ø16: 80 × 0,15 = 12 ton
- Ø18-20: 80 × 0,15 = 12 ton
- Ø22-25: 80 × 0,10 = 8 ton
4. Adım: Fire Payı
İnşaatta kesme, bağlama ve atık nedeniyle %3-5 fire eklenir. Yukarıdaki 80 ton için fire dahil sipariş ~84 ton olmalı.
Çelik Yapıda Profil Demir Hesabı
Çelik depo, hangar veya fabrika yapılarında hesap; çapa göre değil, profil ölçüsü ve metre uzunluğuna göre yapılır.
Tipik Çelik Depo Yapısı (10×30 m, 6 m yükseklik)
| Eleman | Profil | Miktar | Ağırlık |
|---|---|---|---|
| Ana kolon (6 adet) | HEA 240 | 6 × 6 m = 36 m | 60,3 kg/m × 36 = 2.171 kg |
| Çatı makası kirişi (3 adet) | IPE 270 | 3 × 10 m = 30 m | 36,1 kg/m × 30 = 1.083 kg |
| Ara kiriş ve diyagonal | IPE 160 | ~60 m | 15,8 kg/m × 60 = 948 kg |
| Aşık (Z profil veya C) | NPU 100 | ~80 m | 10,6 kg/m × 80 = 848 kg |
| Bağlantı plakaları, bulonlar | — | — | ~250 kg |
| Toplam çelik: | ~5,3 ton |
300 m² alan için 5,3 ton = ~17,6 kg/m² çelik. Buna çatı kaplama (trapez sac) ayrıca eklenir.
Hangi profil hangi yapıda? Daha ayrıntılı bilgi için NPU, NPI, HEA, HEB, IPE profil rehberimizi inceleyin.
Çatı Kaplama Sac Hesabı
Çelik depo örneğinde 10×30 m alan; eğimli çatı için ~330 m² gerçek kaplama alanı çıkar. Trapez sac seçim rehberindeki formüle göre:
- TP 40/183 profil, 0,70 mm kalınlık
- Ağırlık: ~5,5 kg/m²
- Toplam trapez sac ağırlığı: 330 × 5,5 = 1.815 kg
Sismik Bölge Faktörü (Türkiye Deprem Bölgeleri)
Türkiye’nin büyük kısmı 1. veya 2. derece deprem bölgesidir. Yüksek sismik bölgelerde:
- Etriye sıklığı artar (10 cm aralık → 8 cm aralık)
- Kolon-kiriş birleşim bölgelerinde donatı yoğunluğu artar
- Toplam demir m² hesabı %10-20 daha fazla çıkar
Mersin/Tarsus 2. derece deprem bölgesindedir. Buradaki konut projelerinde hesap genelde 45-50 kg/m² seviyesinde tutulur.
Yaygın Hesap Hataları
1. Etriye Demirini Az Hesaplamak
Ø8 ve Ø10 etriye demirleri, kolon ve kirişlerde çok yoğun bağlanır. Yüzeysel hesapta %5 oranı, gerçekte %15-18 çıkabilir. Bu kalemde eksik sipariş; saha duruşunun en yaygın sebebi.
2. Plak Donatısını Atlamak
Konut plak döşemesi cm başına ~7-8 kg/m² Ø12 nervürlü demir gerektirir. 10 cm plak = ortalama 7,5 kg/m². Bu kalem ana hesapta net görünmeli.
3. Standart Boy Yerine Kesik Hesabı
Türkiye’de nervürlü demir standart boyu 12 m. Kesim sonrası kalan kısa parçalar bağlayıcı işlerde kullanılır ama fire payı içine girer. Fire %5’ten az alınmamalı.
4. Bağ Telini Unutmak
Her ton demir için ortalama 5-8 kg bağ teli gerekir. Küçük kalem ama unutulduğunda sahada eksiklik yaratır.
Centilmen Metal’den İnşaat Demiri Tedariki
Tarsus tesislerimizde tüm çap aralıklarında nervürlü inşaat demiri, sac çeşitleri ve yapısal profil demirler stokta. Proje listenizle gelin, tonaj bazlı en uygun fiyatla teklif çıkaralım.
Tarsus ve Mersin’de proje sahasına aynı gün, Çukurova bölgesinde 24 saat içinde teslimat.
Proje listenizle teklif almak için: WhatsApp ile yazın veya 0545 408 00 03 numaralı hattan ulaşın. Centilmen Metal teknik ekibi hesabınızı kontrol eder, tonaj ve çap dağılımı için ekonomik öneri sunar.
Sık Sorulan Sorular
Konut için kg/m² demir hesabı neye göre değişir?
Kat sayısına, deprem bölgesine, açıklık genişliğine ve perde duvar oranına göre değişir. 3-5 katlı tipik konutta 35-45 kg/m², 6-12 katlı projede 45-65 kg/m² aralığında olur.
Nervürlü demir mi düz demir mi kullanmalıyım?
Yapısal donatıda her zaman nervürlü demir (B500C, B500B kalite) kullanılır. Düz demir sadece çiroz veya bağlayıcı küçük işlerde tercih edilebilir, betonarme ana donatıda asla.
Hafriyat sırasında demir gelecek mi yoksa sonra mı?
Temel demiri kazı tamamlandıktan sonra saha hazır olduğunda gelir. Diğer demirler kat sırasıyla — alttan üste — peyderpey çekilir. Toplu sevkiyat sahada depolama sorunu çıkarır.
Fire payı kaç olmalı?
Standart inşaatta %3-5, kompleks projelerde %5-7. Etriye ve bağlama demirinde fire daha yüksek (%6-8) hesaplanır.
Çelik yapı mı betonarme mi daha ekonomik?
Yapı tipine bağlı. Tek katlı depo/fabrika için çelik yapı %20-30 daha hızlı ve ekonomik. 3+ katlı konut için betonarme genelde daha uygundur. Detaylı projeye göre maliyet analizi gerekir.
İlgili Yazılar
- NPU, NPI, HEA, HEB, IPE Profil Demir Türleri
- Demir Boru Çeşitleri: Dikişli, Dikişsiz, Galvanizli
- Çelik Hasır Rehberi
- Çelik Konstrüksiyon Yapı Rehberi
- Tarsus Demir Çelik Sektörü
- Mersin, Adana ve Çukurova için Demir Çelik Tedariki
- Adana ve Hacı Sabancı OSB için Demir Çelik Tedariki
Centilmen Metal — 30 yıldır Tarsus’ta demir çelik, sac ve profil çözümleri. 82 Evler Mahallesi Sanayi Sitesi, 3112 Sokak No:38, Tarsus/Mersin
